Author Archive

Nauka języków cz. 33

Dzieła starożytnych pisarzy trzeba czytać jako płody literackie, zgłębiać ich treść, a nie obchodzić się z niemi jako z przykładami na prawidła gramatyczne. Powód, że nauka języków starożytnych działa dodatnio na młodzież przez treść bogatej i wzorowej literatury tychże języków, choć bez wątpienia bardzo poważny, nie jest jeszcze sam przez się przekonywający. Przeciwnicy nauki języków
Category: Nauczanie

Nauka języków cz. 32

Wypada tu odpowiedzieć na zarzut, który by można zrobić temu rozumowaniu. Jeżeli nauka języków starożytnych okazała się zbędną ze względu utylitarnego, za to ważną ze względu materialnego, można by w miejsce nauki tych języków przez zaprowadzenie nauki języków nowożytnych o poważnej literaturze połączyć te dwa względy. Jest to zarzut, z którym się często można spotkać.
Category: Nauczanie

Nauka języków cz. 31

Wartość literatury rzymskiej jest bez wątpienia mniejsza, lecz pomimo skromniejszej treści i ona działa dodatnio, działa wychowawczo. Pomijając inne względy, zwróćmy tylko uwagę na ową dzielność rzymską (Vitus romana), którą literatura rzymska przesiąkła. Chłopiec, który począwszy od lektury Cezara i Liwiusza aż do lektury Horacego ma sposobność studiować ową dzielność na osobistej odwadze żołnierzy rzymskich,
Category: Nauczanie

Nauka języków cz. 30

To, co humanistom wieku piętnastego i szesnastego w literaturze starożytnej tak imponowało, były czysto ludzkie uczucia i idee, które w niej znajdowali. Zmęczeni scholastyką średniowieczną szukali niejako śladów człowieka, a prawdziwe człowieczeństwo znaleźli w starożytnej literaturze. Ten sam urok ma i dla nas ta literatura, my rozumiemy i odczuwamy literaturę Greków i Rzymian, bo przez
Category: Nauczanie

Nauka języków cz. 29

Takie kursy już się odbywają i to z dobrym skutkiem. Przed mniej więcej dziesięciu laty jeden z profesorów filologii uniwersytetu lwowskiego przeprowadził praktyczny kurs łaciny we Lwowie. Zgłosiło się do niego wielu słuchaczy z różnych warstw społecznych. Istnieje już nawet podręcznik dla tego rodzaju kursu. Lecz języki starożytne mają silniejszą podstawę w kanonie przedmiotów naukowych,
Category: Nauczanie

Nauka języków cz. 28

Jest to bez wątpienia argument daleko poważniejszy, z którym by się wykształcenie po usunięciu greki i łaciny liczyć musiało przez urządzenie pobocznych kursów łacińskich i greckich. Już dzisiaj obniżenie się znajomości łacińskiego języka odbija się na pracach naszych historyków, które wykazują nieraz pewne niedokładności spowodowane niedostatecznym opanowaniem łaciny. Z tym wszystkim i ten wzgląd nie
Category: Nauczanie

Nauka języków cz. 27

Nie warto by bowiem było mozolić się cały szereg lat, aby zrozumieć wyrazy: kontrakcja, konstrukcja, diabetes, ischias, monandria, apagogiczny, bifurkacja, psychologia, propedeutyka i t. p. Trochę dobrej woli, a w krótkim czasie takie wyrażenia można by zastąpić rodzimymi, który to proces w wielu umiejętnościach już z dobrym skutkiem się rozpoczął. Czy recepta lekarska zaczyna się
Category: Nauczanie

Nauka języków cz. 26

Języki starożytne mają tak gorliwych zwolenników, że ci starają się bronić ich nawet ze stanowiska pożyteczności. Przez to może więcej szkodzą sprawie niż ją popierają, bo w braku słusznych argumentów silą się na sztuczne. Nauka starożytnych języków nie może się już opierać na motywie pożyteczności. Język łaciński od stu lat przestał być językiem uczonych. Chociaż
Category: Nauczanie

Nauka języków cz. 25

Jezuici w szkołach polskich od czasów Jana Kazimierza, jak się zdaje, zupełnie grekę zaniedbywali. Kiedy reformacja spowodowała studium Pisma św., znowu rzeczywista potrzeba wywołała zajmowanie się językiem greckim i hebrajskim, bo reformatorzy chcieli czytać Pismo św. w oryginale. Chociaż humaniści, rozmiłowani w starożytnym świecie, zajmowali się literaturą starożytną dla jej wewnętrznej wartości, to jednak w
Category: Nauczanie

Nauka języków cz. 24

Starożytny mędrzec Seneka powiedział, że człowiek uczy się dla życia, a więc nauka powinna dawać znajomość tego, czego człowiek w życiu potrzebuje. Dawniejsze wyższe wykształcenie było w zgodzie z tą zasadą. Języka łacińskiego uczono się dlatego, że był potrzebnym do służby bożej, że był językiem literackim, w którym pisano naukowe książki. Języka greckiego, ponieważ nie
Category: Nauczanie