Nauka języków cz. 17

Tworzy się w obcym języku, mówiąc albo pisząc nim. Pierwsze jest łatwiejsze, ponieważ język mówiony jest swobodniejszy, drugie trudniejsze, ponieważ w języku pisanym wymaga się ścisłości i poprawności. Stąd wyniki nauki nie są zwykle co do tych dwóch stron równe. Wartość nauki zależeć więc będzie od stosunku biegłości ucznia w tych dwóch kierunkach. Między tymi dwiema stronami nie powinna istnieć zbyt wielka rozbieżność.

Z drugiej strony można się uczyć gramatyki, aby z jej pomocą rozumieć płody literackie obcego języka, aby móc z dobrem rozumieniem czytać w obcym języku. Nazwijmy ten cel egzegetycznym. W przeciwstawieniu do kompozycji urzeczywistnienie drugiego celu nazywa się ekspozycją. Obecnie niejeden uczony uczy się gramatyki w celu egzegetycznym, zwłaszcza od czasu, kiedy język łaciński przestał być językiem uczonego i literackiego porozumienia i powstała konieczność rozumienia kilku języków. Uczy się więc obcego języka i jego gramatyki, nie aby nim mówić i pisać, ale aby rozumieć dzieła pisane tym językiem. Ekspozycją równa się więc tłumaczeniu na ojczysty język.