Proces nauki cz. 4

Zbytnia drobiazgowość tak ścieśnia ogniwa szeregów wyobrażeń, że dla domysłu ucznia niema przy takiej nauce wcale miejsca. Uczeń od jednego wyobrażenia do drugiego nie potrzebuje robić najmniejszego skoku, tak szczelnie w tym szeregu wszystko jest wypełnione. Zdaje się, że taki sposób uczenia odbiera uczniowi resztę samodzielności, jaką by mógł rozporządzać w nauce, bo nauka nie […]
Kategoria: Nauczanie

Proces nauki cz. 3

Z zarzuceniem sztucznych nazw podział na pięć części zastosowaliśmy w naszym poprzednim przedstawieniu. Herbart nie dał przykładu użycia stopni formalnych w praktyce. Właściwym ich twórcą jest raczej Ziller. On to wraz z całym obozem herbartczyków ścisłej obserwancji domaga się bezwzględnego zastosowania ich w każdej nauce i w każdej tej nauki części. Ziller działał jako profesor […]
Kategoria: Nauczanie

Proces nauki cz. 2

Z tych spostrzeżeń Herbarta najważniejszy jest proces psychiczny opisany na drugim miejscu. Cztery stopnie herbartowskie poznawania: jasność, asocjacja, system i metoda najwięcej zaimponowały światu pedagogicznemu i stały się bardzo popularne. Chociaż, jak o tym wyżej była mowa, nie zawierały nic nowego, były pierwszym podpatrzeniem pracy uczącego się umysłu. Stopnie formalne oznaczają drogę, którą zdobywa się […]
Kategoria: Nauczanie

Proces nauki cz. 1

Herbart był pierwszym, który zbadał proces umysłowy odbywający się przy nauce. Rozróżnił trojaką pracę, którą umysł wykonuje w czasie przyswajania wiedzy. 1) Umysł pracujący naukowo zwraca swoją uwagę na jeden punkt, cofając wszelkie wyobrażenia, które mogłyby tej pracy stanąć w drodze. Tę czynność Herbart nazwał zgłębieniem. Ponieważ umysł może wyobrażenia zgłębiać tylko po sobie, a […]
Kategoria: Nauczanie

Nauka historii i geografii a technika powtarzania

Bardzo wiele sposobności do powtarzania z odmiennego stanowiska daje nauka historii. Przez wyjęcie ze znanych historycznych szeregów faktów o wspólnym znaczeniu i przez zestawienie ich w prawowitym porządku powstają nowe grupy. Takimi tematami do powtarzań historycznych są: historią Sycylii w starożytności, w wiekach średnich i nowszych, wojny domowe, wojny religijne, kwestia wschodnia tj. antagonizm między […]
Kategoria: Nauczanie

Co można osiągnąć przez powtarzanie

A teraz zdajmy sobie z tego sprawę, co się właściwie przez takie powtarzanie osiąga? Powtarzanie wiąże luźne wyobrażenia w szeregi. Wyobrażenie, stojące poza szeregiem, albo ginie bardzo szybko, albo zostaje w umyśle tylko tak długo, póki trwa podrażnienie interesu. Dopiero wiedza zaszeregowana daje pewną rękojmię trwałości. Możliwość reprodukowania zależy w znacznej części od tego, czy […]
Kategoria: Nauczanie

Technika powtarzania na przykładzie

Powtarzanie wyjaśnimy na przykładzie. Dajmy na to, że powtarzamy, albo, jeżeli to zechcemy inaczej nazwać, wprawiamy albo ćwiczymy trzecią koniugację łacińską. Postępowanie musi wywołać bezwzględną pewność w obchodzeniu się z formami, tak że uczeń równocześnie z usłyszeniem polskiej formy może powiedzieć odpowiednią formę łacińską. Nakazujemy więc uwagę. Zapowiadamy: przekoniugujemy słowo vinco zwyciężam, po polsku i […]
Kategoria: Nauczanie

Zalety techniki powtarzania

Ciągłe powtarzanie utrzymuje prezencję wiedzy, chociaż może tylko w wycieńczonym zestawieniu faktów, dat, twierdzeń albo nomenklatury. Wielka korzyść powstaje, jeżeli się w nauce historii każe zestawić co lekcję w chronologicznym porządku najważniejsze fakty lub daty historyczne, w geografii każe wymienić wszystkie geograficzne nazwy, wchodzące w dotychczasowy zakres nauki, w matematyce twierdzenia, w nauce przyrody każe […]
Kategoria: Nauczanie

Powtarzanie w szkole

Jeżeli skargi na przeciążenie młodzieży nauką są uzasadnione, to powstają one w znacznej części przez to, że nauczyciel nie prowadzi stale powtarzania, ale pozostawia troskę o utrwalenie wiedzy uczniom. Uczniowie ratują się przed generalnymi powtarzaniami, zwłaszcza jeżeli praktyka dydaktyczna robi z nich zarazem egzamin, w niemoralny sposób. Kiedy nauczyciel zapowie powtarzanie, ławy szkolne się opróżniają, […]
Kategoria: Nauczanie

Ćwiczenie jako rodzaj powtarzania

Innym rodzajem powtarzania jest wprawianie albo ćwiczenie. Jest wiele materiału naukowego, który uczeń musi zupełnie mechanicznie, prawie bez świadomości, reprodukować. W tym celu odnośny materiał nauczyciel powtarza tak często, że pamiętanie zrazu logiczne zamienia się na mechaniczne. Że dwa razy dwa daje cztery, do tego uczeń zrazu dochodzi przez myślenie, ale przez ciągłe powtarzanie tego […]
Kategoria: Nauczanie